Een tutorial zegt dat je een regel moet toevoegen aan je .htaccess-bestand, maar je kunt het bestand nergens vinden. Of erger: je hebt er net iets in geplakt en nu toont je hele site een foutmelding met “500 Internal Server Error”. Beide situaties horen bij hetzelfde bestand, en beide zijn snel opgelost als je begrijpt wat .htaccess eigenlijk is: een klein configuratiebestand waarmee je de webserver instructies geeft, nog vóórdat WordPress zelf aan de beurt komt. Krachtig gereedschap dus, met als keerzijde dat één verkeerde regel je complete site platlegt. In dit artikel leggen we uit wat het bestand doet, welke regels je er in de praktijk in tegenkomt en hoe je een fout binnen een minuut terugdraait.
Wat .htaccess is en waar het staat
Het .htaccess-bestand staat in de hoofdmap van je WordPress-installatie, naast wp-config.php. De punt aan het begin van de naam betekent dat het een verborgen bestand is: zie je het niet in je bestandsbeheerder of FTP-programma (bestandstoegang tot je hosting), zet dan de optie “verborgen bestanden tonen” aan. De regels in het bestand worden bij élke aanvraag aan je site uitgevoerd door de webserver zelf. Daarom kan .htaccess dingen die WordPress niet kan: verkeer omleiden, mappen afschermen en caching-gedrag sturen voordat er ook maar één regel WordPress-code draait.
Bij Surver: onze LiteSpeed-webservers verwerken .htaccess-regels volledig, dus alles uit dit artikel werkt op onze hosting precies zoals beschreven.
Wat WordPress er zelf in zet
Open je het bestand op een standaardsite, dan zie je een blok dat begint met # BEGIN WordPress en eindigt met # END WordPress. Die regels zorgen ervoor dat je nette URL’s (permalinks) werken: ze sturen elke aanvraag door naar WordPress, dat er vervolgens de juiste pagina bij zoekt. Twee dingen moet je hierover weten. Ten eerste: blijf uit dit blok. WordPress schrijft het zelf opnieuw wanneer dat nodig is, bijvoorbeeld als je de permalink-instellingen opslaat, en overschrijft dan alles wat je erin had gezet. Eigen regels plaats je dus altijd búiten dit blok, erboven. Ten tweede verklaart dit een klassiek probleem: krijg je op alle pagina’s behalve de homepage een 404-fout, dan ontbreekt of beschadigt dit blok. De reparatie is verrassend simpel: ga in het dashboard naar Instellingen, dan Permalinks, en klik op Wijzigingen opslaan. WordPress schrijft het blok dan opnieuw weg.
De regels die je in de praktijk tegenkomt
Redirects zijn de meest voorkomende toepassing: bezoekers permanent doorsturen van een oud naar een nieuw adres. Eén verhuisde pagina ziet er zo uit: Redirect 301 /oude-pagina/ https://jouwdomein.nl/nieuwe-pagina/. Voor losse pagina’s is een redirect-plugin overigens gebruiksvriendelijker; .htaccess is vooral de juiste plek voor structurele omleidingen, zoals al het verkeer van www naar niet-www of van http naar https.
Beveiligingsregels schermen gevoelige bestanden af. Een veelgebruikte regel blokkeert bijvoorbeeld de toegang tot wp-config.php of xmlrpc.php voor de buitenwereld, en je kunt er de inlogpagina mee beperken tot specifieke IP-adressen. Veel beveiligingsplugins schrijven dit soort regels automatisch voor je weg; je herkent hun blokken aan de commentaarregels met de pluginnaam.
Caching- en compressieregels vertellen browsers hoelang ze bestanden mogen bewaren en schakelen compressie in, zodat pagina’s kleiner over de lijn gaan. Ook hier geldt: caching-plugins zoals LiteSpeed Cache schrijven deze blokken zelf in .htaccess. Zie je zo’n blok staan, laat het dan met rust; het hoort bij de plugin.
Ons advies over dit alles: voeg alleen regels toe waarvan je begrijpt wat ze doen, en laat plugins hun eigen blokken beheren. Het .htaccess-bestand van een gemiddelde site is grotendeels door WordPress en plugins geschreven, en dat is prima.
Veilig bewerken: de werkwijze
- Download het huidige .htaccess-bestand naar je computer als reservekopie. Dit is de belangrijkste stap van allemaal: met deze kopie draai je elke fout in één minuut terug.
- Open het bestand in de editor van je bestandsbeheerder of in een kladblok-achtige editor, nooit in een tekstverwerker zoals Word (die voegt onzichtbare opmaak toe die de server niet begrijpt).
- Plaats je nieuwe regel boven het WordPress-blok en zet er een commentaarregel bij (een regel die begint met #) die uitlegt wat hij doet en wanneer je hem toevoegde.
- Sla op en test je site direct: homepage, een binnenpagina en het dashboard.
Wil je naast deze bestandskopie een volledig vangnet, zorg dan dat er een recente back-up van je site is; hoe je dat regelt lees je in onze complete gids over WordPress back-ups en migratie.
Site plat na een wijziging? Zo draai je het terug
Zie je na het opslaan een 500-fout of een witte pagina, dan staat er een syntaxisfout in het bestand: de server begrijpt een van de regels niet. Omdat .htaccess vóór WordPress wordt uitgevoerd, ligt bij zo’n fout alles plat, inclusief je dashboard. Het herstel gaat daarom altijd via de bestanden: zet via de bestandsbeheerder of FTP je reservekopie terug, of verwijder de regel die je zojuist toevoegde. Je site is dan onmiddellijk terug. Heb je geen reservekopie gemaakt, hernoem het bestand dan tijdelijk naar .htaccess_kapot en sla in het dashboard de permalinks opnieuw op; WordPress genereert dan een vers, werkend bestand waarna je je eigen regels één voor één opnieuw kunt toevoegen.
Bij Surver: dankzij de dagelijkse automatische back-ups bij managed pakketten kunnen we ook het complete bestand van gisteren voor je terugzetten. En twijfel je over een regel die een tutorial je laat toevoegen, leg hem gerust eerst voor aan onze support; we zijn zeven dagen per week bereikbaar.
Hoort dit bij jouw takenpakket?
Eerlijk antwoord: voor de meeste site-eigenaren is .htaccess een bestand om te kénnen, niet om wekelijks in te werken. De momenten waarop je het echt nodig hebt zijn structurele redirects en het herstellen van een kapot permalink-blok; de rest laat je aan plugins en aan je webbouwer. Ben je net begonnen met je site, richt je energie dan eerst op de zichtbare kant via onze startgids voor het maken van een website met WordPress. En wil je weten welke technische onderdelen nog meer bij het beheer van een site horen, dan vind je het volledige overzicht in onze complete gids over WordPress-beheer.
